Nghiên cứu đặc điểm hình thái, đặc tính sinh học của Bọ Đuôi Kìm (Chelisoches variegatus) trong việc quản lý Bọ Cánh Cứng hại dừa tại tỉnh Bến Tre.

Photo of author

By hiephoiduabentre

 

Bọ Đuôi Kìm (Chelisoches variegatus)
Bọ Đuôi Kìm (Chelisoches variegatus)

Nhắc đến cây dừa thì ai cũng nghĩ về quê hương Bến Tre vì Bến Tre có diện tích trồng dừa lớn nhất cả nước với nhiều chủng loại như: dừa xiêm xanh, xiêm lục, dừa ta…Ước tính diện tích trồng dừa của tỉnh trên 69.000 ha. Sản lượng khoảng 589.000 tấn. Dừa là loại cây dễ trồng, ít tốn công chăm sóc so với bưởi da xanh nhưng trên dừa vẫn gặp một số đối tượng gây hại quan trọng như: bọ dừa, bọ vòi voi…Tuy có nhiều biện pháp phòng trừ nhưng biện pháp sử dụng thuốc hóa học được đa số người dân áp dụng. Biện pháp này có hiệu quả phòng trừ nhanh nhưng không bền vững, không an toàn đối với con người và môi trường sinh thái vì sử dụng nhiều sẽ dẫn đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên nông sản.Hiện nay, biện pháp canh tác dừa theo hướng hữu cơ đang được nhiều nông dân quan tâm.

Để thực hiện tốt quy trình canh tác hữu cơ thì việc áp dụng biện pháp phòng trừ bọ cánh cứng hại dừa bằng biện pháp sinh học sử dụng bọ đuôi kìm (Chelisoches variegatus) là việc rất cần thiết. Chính vì thế, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bến Tre nghiên cứu đặc điểm hình thái, đặc tính sinh học của bọ đuôi kìm. Kết quả nghiên cứu cho thấy vòng đời của bọ đuôi kìm xấp xỉ với bọ dừa nên việc áp dụng bọ đuôi kìm trong việc phòng trừ bọ dừa có tính khả thi.Bọ đuôi kìm(Chelisoches variegatus) thuộc Bộ Dermaptera, chúng có cánh nhưng rất ít bay chủ yếu là bò nhưng bò rất nhanh. Sự nhanh nhẹn giúp chúng dễ dàng tìm và tấn công con mồi. Bọ đuôi kìm là loài đa thực, thức ăn của chúng là những loại côn trùng nhỏ như: bọ cánh cứng hại dừa, bọ vòi voi, sâu đục trái…..

Thạc sĩ Ngụy Kim Yến - Chuyên viên Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bến Tre
Thạc sĩ Ngụy Kim Yến – Chuyên viên Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bến Tre

Vòng đời bọ Đuôi Kìm (Chelisoches variegatus)

1. Trứng

Trứng mới đẻ màu trắng đục, dạng tròn, kích thước tương đối lớn và quan sát được bằng mắt thường. Con cái thường đẻ trứng thành từng ổ và đẻ những nơi ẩm ướt. Thời gian phát triển của trứng:

Xem Thêm:  Năng suất - Chất lượng dừa Bến Tre và một số nước trong khu vực
Vòng đời của Bọ Đuôi Kìm
Vòng đời của Bọ Đuôi Kìm

2. Ấu trùng

Ấu trùng có 4 tuổi. Thời gian phát triển của mỗi độ tuổi đều khác nhau.

2.1 Ấu trùng tuổi 1

 khi mới nở có màu trắng, thường sống co cụm lại một chỗ nhưng vài ngày sau thì chúng chuyển thành màu nâu và bò rất nhanh để tìm thức ăn.

2.2 Ấu trùng tuổi 2

Ấu trùng tuổi 2 có hình dạng giống ấu trùng tuổi 1 nhưng kích thước lớn hơn. Phần ngực có màu vàng và phần bụng co màu nâu đen. Thời gian phát triển dao động từ 12-15 ngày.

2.3  Ấu trùng tuổi 3

Ấu trùng tuổi 3 có hình dạng giống ấu trùng tuổi 1 và tuổi 2 nhưng kích thước lớn hơn và màu đen trên phần bụng nhạt hơn rất nhiều so với tuổi 2. Thời gian phát triển trong khoảng 10-12 ngày.

2.4  Ấu trùng tuổi 4

Ấu trùng tuổi 4 xuất hiện 2 đường màu đen chạy dài từ đầu đến bụng, cơ thể màu nâu nhạt. Thời gian phát triển từ 10-13 ngày.

3. Thành trùng

Thành trùng vừa mới lột xác có màu trắng nhạt, sau đó chuyển thành màu nâu đen. Cơ thể mềm mại và phân đốt rõ ràng.

Cách phân biệt thành trùng đực và cái:

 Gọng kìm của con đực ngắn hơn gọng kìm con cái và bên trong gọng kìm có răng cưa. Thành trùng đực và cái thường bắt cặp vào ban ngày và đẻ trứng vào ban đêm

Cách đẻ trứng:

trước khi đẻ trứng bọ đuôi kìm cái thường đào hang chui xuống đất để đẻ trứng và luôn quanh quẩn bên ổ trứng. Khi thấy động con cái thường di chuyển trứng sang chỗ khác hoặc có thể tự ăn trứng của mình. Thông thường con cái không ăn thức ăn khi trong thời gian đẻ trứng. 

Số lượng trứng/con cái: 

dao động từ 65-105 trứng và có thể thay đổi tùy loại thức ăn.

Tỷ lệ trứng  nở:

100% trứng sẽ được nở sau khoảng thời gian 6-7 ngày.Thành trùng mới lột xác. Ảnh Tác giả.Thành trùng đực (con dưới) và thành trùng cái (con trên). Ảnh: Tác giả.Thành trùng đực và cái bắt cặp nhau. Ảnh: Tác giả.

Mô Hình Nhân Nuôi Bọ Đuôi Kiềm Trên Cây Dừa

Tại các xã Hoài Tân, Hoài Châu, Tam Quan Nam và Hoài Thanh Tây, một mô hình nhân nuôi bọ đuôi kiềm đã được triển khai, thu hút sự tham gia của 60 hộ nông dân. Được sự hướng dẫn và tập huấn kỹ thuật từ các giảng viên của Trường Đại học Nông Lâm Huế, các hộ dân đã bắt đầu tiếp cận với việc nuôi bọ đuôi kiềm trên cây dừa.

Ông Lê Văn Dậy, một nông dân ở thôn An Dưỡng 2, xã Hoài Tân, chia sẻ: “Ban đầu, do chưa nắm được đầy đủ kỹ thuật nuôi, nên sau khi nhận giống về, tôi gặp khó khăn và một số bọ đuôi kiềm đã chết. Nhưng nhờ sự hỗ trợ của các giảng viên từ Trường Đại học Nông Lâm Huế, tôi đã thành công trong việc nuôi và thả bọ đuôi kiềm trên hơn 30 cây dừa nhà mình. Hiện tại, các cây dừa của tôi phát triển rất tốt và không còn bị bọ cánh cứng tấn công như trước. Các hộ dân khác trong khu vực cũng đã nhận ra sự hiệu quả của việc thả bọ đuôi kiềm.”

Không chỉ ông Dậy, nhiều nông dân khác tham gia mô hình cũng chia sẻ niềm vui khi thấy các cây dừa của họ không bị bọ cánh cứng gây hại. Bà Phạm Thị Hảo, ở thôn An Dưỡng 1, xã Hoài Tân, cho biết: “Gia đình tôi đã thả bọ đuôi kiềm trên 20 cây dừa. Tôi thấy việc nuôi bọ đuôi kiềm rất có lợi, không chỉ giảm chi phí cho thuốc trừ sâu mà còn không gây độc hại và mang lại hiệu quả cao cho vườn dừa.”

Thạc sĩ Lê Khắc Phúc, giảng viên của Khoa Nông học Trường Đại học Nông Lâm Huế, người trực tiếp hướng dẫn mô hình này, cho biết: “Nông dân có thể tự nuôi bọ đuôi kiềm và thả từ 5-7 cặp bọ/cây dừa để đạt hiệu quả phòng trừ. Chi phí cho một cặp con giống khoảng 5.000 đồng. Bọ đuôi kiềm là loài ăn mồi bản địa, có khả năng thích nghi với môi trường và sống quanh năm. Khi đã lên cây dừa, chúng không thể rơi xuống đất và chỉ có thể bò lên trên cành. Ngoài ra, chúng cũng có thể tìm thấy trong môi trường tự nhiên và có thể được bắt về nuôi và thả ra ở các vườn dừa khác.”

 
 
 
 


Leave a Comment