Danh mục
VĂN BẢN MỚI
THƯƠNG HIỆU
ĐƯỜNG DÂY NÓNG
TIN TỨC & SỰ KIỆN
DN & SẢN PHẨM
HỘI NHẬP
KHỞI NGHIỆP & QTKD
LIÊN KẾT/HỢP TÁC
TIN CỘNG ĐỒNG (ICC)
XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI
THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG
BẢN TIN GIÁ DỪA
HỘI CHỢ - TRIỂN LÃM
CƠ HỘI KINH DOANH
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TIN CÔNG NGHỆ
KỸ THUẬT TRỒNG DỪA
DỪA VÀ SỨC KHỎE
VĂN HÓA DỪA
VIDEO CLIP
LỄ HỘI DỪA BẾN TRE
THỐNG KÊ NGÀNH DỪA
THƯ VIỆN ẢNH
HOẠT ĐỘNG HIỆP HỘI DỪA

“ Website này được xây dựng nhờ sự hỗ trợ của Dự án Phát triển kinh doanh với người nghèo Bến Tre (DBRP Bến Tre ) và sự góp sức của nhiều bạn bè. Hiệp hội Dừa Bến Tre rất mong thành viên của Hiệp hội và thân hữu xa gần tiếp tục giúp đỡ, góp ý và gởi tin - bài, để  Website ngày càng hoàn chỉnh và có ích”.

HIỆP HỘI DỪA BÊN TRE

Thông tin cần biết
 
Cây dừa - Cây của cuộc sống - Cây dừa trước nguy cơ biến đổi khí hậu
08-12-2014

TS. Nguyễn Thị Bích Hồng, TS. Võ Văn Long, KS, TS. Phạm Thị Lan, ThS. Ngô Thị Kiều Dương - Viện Nghiên cứu Dầu và Cây Có Dầu

Cây dừa - Cây của cuộc sống - Cây dừa trước nguy cơ biến đổi khí hậu

Cây dừa là một trong các cây lấy dầu quan trọng nhất thế giới phân bố rộng rãi từ vĩ độ 20o Bắc xuống tận vĩ độ 20o Nam của đường xích đạo với tổng diện tích 12,47 triệu ha được trồng tại 93 quốc gia, trong đó các quốc gia thuộc Hiệp hội Dừa Châu Á - Thái Bình Dương (APCC) chiếm tới 10,762 ha.
Trong điều kiện biến đổi khí hậu, cây dừa là cây trồng chống chịu được với vùng đất mặn lợ, vùng đất bị mặn xâm nhập vào mùa khô. Dừa - một cây trồng tuyệt vời cho sự thích nghi với việc thay đổi khí hậu vì giữ độ cao của mực nước ngầm, kiểm soát xói mòn. Cây dừa hoạt động như những bức tường chắn gió mạnh mẽ và làm bớt những cơn bão và lốc xoáy. Nên có thể xem cây dừa là một giải pháp đối với biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Từ khóa: cây dừa, nguy cơ, biến đổi khí hậu, chuổi giá trị
1. Cây dừa – Cây của cuộc sống
Thế giới có các câu nói tốt đẹp cho cây dừa như là “cây của cuộc sống” rồi là “cây của hằng trăm công dụng”. Chưa hết, cây dừa là “cây của 1.001 công dụng” và từ khi có nhu cầu về nhiên liệu sinh học và phát hiện ra cocodiesel thì lại là “cây của 1.002 công dụng”!!!. Chính vì thế mà cây dừa được xem như là một trong những quà tặng vĩ đại nhất mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người.
Có thể tóm tắt sơ đồ chuỗi giá trị của quả dừa qua chế biến như sau:
Cây dừa là một trong các cây lấy dầu quan trọng nhất thế giới phân bố rộng rãi từ vĩ độ 20o Bắc xuống tận vĩ độ 20o Nam của đường xích đạo với tổng diện tích 12,47 triệu ha được trồng tại 93 quốc gia, trong đó các quốc gia thuộc Hiệp hội Dừa Châu Á - Thái Bình Dương (APCC) chiếm tới 10,762 ha. Cây dừa cung cấp nguồn thực phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến hàng tiêu dùng và xuất khẩu với sản lượng hằng năm đạt 12,2 triệu tấn cơm dừa khô. Dừa là loại cây trồng cho thu hoạch hàng tháng, từ quả dừa cho đến tất cả các bộ phận của cây dừa đều có thể cho ra nhiều loại sản phẩm khác nhau, trong đó có nhiều sản phẩm có giá trị như dầu dừa, cơm dừa nạo sấy, sữa dừa, than hoạt tính, các loại thảm, lưới... phục vụ sinh hoạt trong gia đình và cho mục đích công nghiệp, nông nghiệp. Một đặc tính quan trọng là có thể nuôi, trồng xen nhiều loại cây trồng trong vườn dừa: chuối, cam, quít, chanh, hồ tiêu, ca cao, rau cải, nuôi tôm cá, ong mật... góp phần tăng thu nhập cho người trồng, tạo lập một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, tận dụng được tài nguyên đất đai và thiên nhiên nhiệt đới một cách hợp lý, tham gia hiệu quả vào chương trình quốc gia xóa đói giảm nghèo, phát triển bền vững.
Quả dừa Việt Nam đã được chế biến thành rất nhiều sản phẩm để xuất khẩu. Trong năm 2009 chỉ riêng tỉnh Bến Tre đã thu được hơn 100 triệu đô-la Mỹ từ việc xuất khẩu 23 loại sản phẩm khác nhau từ cây dừa mà chủ yếu từ cơm dừa nạo sấy và chỉ xơ dừa. Nếu đẩy mạnh khâu gia tăng chuỗi giá trị qua hình thức chế biến, đa dạng hóa sản phẩm thì giá trị kinh tế của cây dừa còn cao hơn nữa cùng với việc tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho lao động nông thôn, góp phần phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững.1
Philippines là nước có diện tích trồng dừa đứng thứ hai trên thế giới (3,5 triệu ha), sản xuất được hơn 100 loại sản phẩm từ dừa, giá trị xuất khẩu hằng năm đạt 1 tỷ đô–la Mỹ và hiện là nước dẫn đầu trong hoạt động chế biến, đa dạng hóa sản phẩm (tạo ra chuỗi giá trị cao) cho quả dừa.2
Thực tế cho thấy khả năng cạnh tranh trong việc sản xuất và thương mại hóa các sản phẩm chế biến từ dừa của các nước gia tăng nhanh hơn Việt Nam. Vì phần lớn các sản phẩm chế biến từ dừa đều được xuất khẩu thu ngoại tệ cho nên làng nghề chế biến quả dừa vừa là đối tượng vừa là mục tiêu trong chính sách kích cầu của Nhà nước (bao gồm cung cấp hoặc trợ giá giống dừa tốt, phân bón, nhập công nghệ chế biến quả dừa hiện đại, xây dựng và mở rộng vùng nguyên liệu, thị trường tiêu thụ sản phẩm, đào tạo ngành nghề liên quan đến trồng trọt, thu họach, chế biến quả dừa).
2. Một số sản phẩm được chế biến từ quả dừa
* Từ cơm dừa:
1. Cơm dừa khô (copra): Cơm dừa được phơi hoặc sấy khô còn khoảng 6% nước, đây là sản phẩm truyền thống của cây dừa dùng để ép lấy dầu.
2. Dầu dừa: Được chiết ép từ cơm dừa khô, dầu dừa với thành phần acid béo chủ yếu là acid lauric (47,3%) có mạch carbon trung bình có thể dùng để ăn hoặc chế biến tiếp ra các sản phẩm hoặc các loại hóa chất khác sử dụng trong công nghiệp.
3. Bã dừa: Là phần còn lại sau khi ép được dùng làm thức ăn gia súc, bã dừa còn chứa khoảng 20% protein, 45% carbohydrat, 11% chất xơ cùng với dầu, chất khoáng.
4. Cơm dừa nạo sấy: Cơm dừa được bào nhuyễn rồi s ấy khô dùng trong ngành bánh kẹo, thực phẩm.
5. Cơm dừa tươi sấy: Được chế biến từ quả dừa 7 – 8 tháng tuổi, khi ăn thì hấp trở lại nên vẫn giữ được hương vị ban đầu.
6. Cơm dừa sấy khô: Tương tự như copra nhưng được sản xuất trong điều kiện vệ sinh cao dùng để ăn trực tiếp như một nguồn thực phẩm bổ sung ở các nước Trung Đông, Pakistan.
7. Sữa dừa và bột sữa dừa: Là dạng sữa thu được qua việc ép cơm dừa đã được nghiền nhỏ có giá trị dinh dưỡng ngang sữa đậu nành nhưng dễ chế biến hơn dùng để nấu cà – ri, chè. Xử lý sữa dừa qua khâu sấy phun sẽ được bột sữa dừa.
8. Thạch dừa (Nata de Coco): Được chế biến từ nước dừa nhờ men Acetobacter dùng đểăn tráng miệng, ăn kiêng.
9. Đường dừa: Mật chiết từ hoa dừa chưa nở được cô đặc thành đường có hương vị đặc trưng. Từ mật dừa có thể chế biến tiếp thành dấm, rượu…
10. Dừa sấy ăn liền (Coconut chips): Hình thức tương tự như mứt dừa nhưng lại được ướp muối và gia vị xong sấy khô, vô bao dùng trong các buổi đi sinh hoạt, đi cắm trại.
11. Nước dừa tươi vô hộp: Nước của trái dừa tươi được vô hộp cùng với một ít cơm dừa tương tự như nước uống Ngân nhĩ nhưng mùi vị vẫn giữ được nét đặc trưng của nước dừa tươi.
* Từ xơ dừa, sợi xơ dừa:
12. Các loại th ảm, nệm, tấm cách nhiệt
13. Dây thừng
14. Gỗ xây dựng (khi được pha chế với một tỷ lệ chất phụ gia thích hợp rồi đem nén)
15. Bụi xơ dừa: Làm chất phủ bề mặt chống xói mòn, giữ ẩm, chất bón lót, giá thể ươm trồng cây
16. Vỏ dừa cắt miếng (coconut husk chip): Làm giá thể để trồng hoa kiểng cao cấp.
* Từ gáo dừa:
17. Hàng thủ công mỹ nghệ, tranh gáo dừa, gạch sinh thái…
18. Than gáo dừa (than thiêu kết)
19. Than họat tính dùng trong xử lý nước, ngành hóa béo, công nghiệp dầu mỡ, dược liệu,
xử lý phóng xạ…
* Từ các phần khác của cây dừa
20. Gỗ thân dừa: Để làm nhà, bàn ghế, đồ gia dụng, hàng thủ công mỹ nghệ
21. Lá khô, gân lá: Dùng làm chất đốt, làm hàng thủ công mỹ nghệ
Với đà tiến bộ của khoa học và kỹ thuật ngày càng có nhiều sản phẩm hữu ích cho cuộc sống được tạo ra từ cây dừa, đáp ứng được yêu cầu sử dụng và bảo vệ môi trường của nhân loại.
3. Xu thế phát triển dừa trong tương lai
Nhìn từ nhiều khía cạnh khác nhau thì cây dừa được xem là cây trồng truyền thống mang tính “Kinh tế, Xã hội và Môi trường sinh thái” và là cây trồng mang tính bản địa của vùng Đồng bằng sông Cửu long và Duyên hải Nam Trung bộ vì các lý do sau đây:
- Cây dừa cho quả suốt năm (trung bình mỗi tháng thu hoạch 1 quày, một năm có thể thu hoạch 13 - 14 quày dừa, không bị ảnh hưởng bởi yếu tố thời vụ, trúng mùa thì rớt giá như các loại cây ăn trái khác) và đó cũng là nguồn thu khá ổn định của nông hộ trồng dừa. Tất cả những bộ phận của quả dừa (xơ dừa, gáo dừa, cơm dừa, nước dừa) đều có thể chế biến thành những sản phẩm tiêu dùng có giá trị xuất khẩu cao tạo nguồn thu ngoại tệ cho các quốc gia trồng dừa.
- Thông qua hoạt động chế biến, nhất là hoạt động sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa đã tạo thêm công ăn việc làm, gắn kết những nông hộ trồng dừa với nhau thành những cộng đồng, làng nghề. Đặc biệt, các hoạt động này cũng đã góp phần giải quyết công ăn việc làm cho nhiều đối tượng là phụ nữ, người già, trẻ em và người tàn tật - Dừa là cây trồng có khả năng thích nghi với nhiều loại đất, nhiều điều kiện sinh thái khác nhau, từ vùng đất cát duyên hải Nam Trung Bộ nghèo dinh dưỡng, lại lắm gió bão thiên tai đến vùng ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long, kể cả những vùng đất nhiễm phèn mặn, nơi mà một số loại cây ăn quả khó có thể tồn tại thì cây dừa vẫn sống và cho quả.
Xu thế tiêu dùng hiện nay của thế giới là hướng vào sử dụng các sản phẩm không có tác dụng gây ô nhiễm môi trường. Các sản phẩm làm từ cây dừa đáp ứng được các yêu cầu này nên có nhu cầu về số lượng ngày càng tăng và chủng loại sản phẩm cũng gia tăng, qui mô thị trường liên tục phát triển, đặc biệt là ở thị trường Châu Âu, Đông Bắc Á, Trung Đông là thị trường có nhiều tiềm năng cho các sản phẩm từ dừa, đặc biệt là cơm dừa nạo sấy.
Phát triển du lịch sinh thái dừa (cocotourism) tạo ra nhiều hoạt động phi nông nghiệp (dịch vụ nông nghiệp) giúp người nghèo nâng cao được thu nhập, cải thiện điều kiện sống, phát triển nông thôn bền vững trong điều kiện có biến động về đất đai và biến đổi khí hậu (BĐKH) diễn ra trên quy mô toàn cầu. Du lịch sinh thái dừa là hình thức du lịch cộng đồng, đầu tư ít vốn nhưng lợi ích xã hội cao, thu hút được tất cả các cộng đồng đều tham gia và cùng chia sẻ quyền lợi.
4. Cây dừa trước nguy cơ biến đổi khí hậu mang tính toàn cầu
Theo Ngân hàng Thế giới (WB) biến đổi khí hậu (BĐKH) đang diễn ra nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu và Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tổ chức Hành động cứu trợ (Action Aid) cho rằng BĐKH đang đe dọa trực tiếp đến Việt Nam, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của con người và cả nền kinh tế. Dự báo cho rằng nếu mực nước biển dâng lên 1 mét thì Việt Nam có thể sẽ bị mất ít nhất 12,2% diện tích đất đai, nơi cư trú của 23% dân số (17 triệu dân), chủ yếu tập trung tại đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) và đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), gây thiệt hại kinh tế lên đến 17 tỷ đô-la Mỹ (10% GDP)3. BĐKH làm cho các trận bão tố, lũ lụt xảy ra thường xuyên hơn với mức độ tàn phá nghiêm trọng hơn, đồng thời nhiều loại bệnh lạ cũng xuất hiện và hoành hành chứ không chỉ khu trú trong một khu vực địa lý nhỏ. Điều này đòi hỏi quy hoạch đất sản xuất, cơ cấu cây trồng cũng phải thay đổi.
Theo đánh giá của Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP), Việt Nam nằm trong danh sách 5 nước đứng đầu thế giới dễ bị tổn thương nhất đối với biến đổi khí hậu. Nếu mực nước biển dâng lên là 3-5m thì điều này đồng nghĩa với "có thể xảy ra thảm họa" ở Việt Nam.
Nước mặn đang gia tăng mức độ xâm nhập vào các tỉnh ĐBSCL. Nếu như đầu tháng 1/2013 nước mặn chỉ mới xâm nhập địa bàn Bến Tre, thì ngày 14-3 đã vào các tỉnh: Kiên Giang, Trà Vinh, Tiền Giang, Hậu Giang, Vĩnh Long… Tại Bến Tre nước mặn đã lấn sâu vào 3 huyện: Giồng Trôm, Ba Tri, Bình Đại, độ mặn từ 5-27‰. Trên sông Hàm Luông, nước mặn đã lấn sâu vào đến cầu Hàm Luông. Hàng ngàn hécta hoa màu đã bị ảnh hưởng. Tại Long An, nước mặn đã tràn vào sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây. Tại huyện Cần Giuộc, trên sông Rạch Cát độ mặn đo được tới 11,6‰.
Trong điều kiện BĐKH, cây dừa là cây trồng sẽ chống chịu được với vùng đất mặn lợ, vùng đất bị mặn xâm nhập vào mùa khô. Dừa - một cây trồng tuyệt vời cho sự thích nghi với việc thay đổi khí hậu vì giữ độ cao của mực nước ngầm, kiểm soát xói mòn. Cây dừa hoạt động như những bức tường chắn gió mạnh mẽ và làm bớt những cơn bão và lốc xoáy. Ngoài ra, cây dừa làm trẻ hóa và sáng tạo đất vì ít sử dụng các loại phân bón hóa học và thuốc trừ sâu, phát  triển hoàn toàn bằng chất hữu cơ.
Theo thống kê của Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp nông thôn Việt Nam thì ở ĐBSCL có 39% hộ nghèo không có đất sản xuất (2007). Kết quả khảo sát cũng nêu rõ 38,9% người nghèo mù chữ, 40% có trình độ học vấn cấp I. Người nghèo khó tiếp cận với nguồn vốn vay chính thức và 30% hộ nghèo phải vay vốn tư nhân. Với các dự án khuyến nông, khuyến ngư và các dịch vụ dạy nghề, xúc tiến việc làm ít đến được với người nghèo. Chỉ có 6% hộ nghèo được đào tạo, tập huấn khuyến nông trong khi tỷ lệ này ở những hộ khá và trung bình là 40% [Viện Chính Sách và Chiến lược, 2007].
Vấn đề là nên giúp “cần câu cá”: ĐBSCL là khu vực rất trù phú với nhiều đặc sản, có điều kiện nhân rộng và phổ biến mô hình, xây dựng thương hiệu, làng nghề thích hợp với cây dừa, bà con có kinh nghiệm, truyền thống trồng và chế biến các sản phẩm từ cây dừa từ lâu đời.
“Trái đất nóng lên thì ai lo?, nhất định không phải là người trồng dừa”! Những ghi nhận tại Viện Nghiên cứu Cây công nghiệp Ấn Độ (CPCRI) tiết lộ rằng nhiệt độ cao hơn và mức CO2 cao làm tăng năng suất dừa ở vùng duyên hải phía Tây Ấn Độ. Năng suất dừa sẽ tăng 10% vào năm 2020, tăng lên 16% vào năm 2050 và 36% và năm 2080 do BĐKH tại vùng duyên hải phía Tây Ấn Độ tạo ra 4. Như vậy, vẫn có thể có những loại cây trồng, đặc biệt là cây dừa thích nghi tích cực với các tác động của BĐKH. Trồng dừa cùng với các hoạt động kinh tế liên quan đến cây dừa nói chung đã và đang tạo ra các cơ hội giúp cho các tiểu điền, cư dân ở các vùng dễ bị tổn thương có thể tham gia nhằm thích nghi và làm giảm đi tác hại của BĐKH và cân bằng sinh thái, ổn định cuộc sống.
Trong nông nghiệp việc thích nghi và giảm thiểu tác động của BĐKH là chìa khóa của vấn đề và việc thành lập những hệ thống nông nghiệp và thực hành quản lý bền vững sẽ góp phần làm giảm nhẹ tác động của BĐKH. Cây dừa chính là lời giải đáp cho nguy cơ biến đổi khí hậu và nước biển dâng, là cây của mục tiêu thiên niên kỷ.

CHÚ THÍCH:
1. Nguyễn Tấn Phong 2012: Phát triển thị trường xuất khẩu sản phẩm dừa của Bến Tre, Hội thảo nâng cao chuỗi giá trị cây dừa.
2. The Cocommunity, Vol 40, No 7, 2010
3. Jeremy Carew-Rei 2008: Rapid Assessment of the Extent and Impact of Sea Level Rise in Viet Nam, ICEM –International Centre for Environmental Management.
4. S. Naresh Kuma; P.K. Aggarwal 2013: Climate change and Coconut plantations in India: Impacts and potential adaptation gains, Agricultural Systems.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Jeremy Carew-Rei 2008: Rapid Assessment of the Extent and Impact of Sea Level Rise in
Viet Nam, ICEM –International Centre for Environmental Management.
2. Mary G. Enig, Ph.D., F.A.C.N 1987: Coconut: In Support of Good Health in the 21st Century, The Philippine Journal of Coconut Studies.
3. Nguyễn Tấn Phong 2012: Phát triển thị trường xuất khẩu sản phẩm dừa của Bến Tre, Hội
thảo nâng cao chuỗi giá trị cây dừa.
4. S. Naresh Kuma; P.K. Aggarwal 2013: Climate change and Coconut plantations in India:
Impacts and potential adaptation gains, Agricultural Systems.
5. The Cocommunity, Vol 40, No 7, 2010.

Bài đăng trong: Kỷ yếu Hội thảo quốc tế "Cây dừa Việt Nam - Giá trị và tiềm năng",
do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh in và phát hành tháng 8 năm 2014.

Các tin khác:
Cây dừa trong ẩm thực của người dân Bến Tre
Ẩm thực dừa ở Bến Tre từ góc nhìn địa văn hóa
Cây dừa Việt Nam với ngành du lịch đương đại: Nhìn từ góc độ cộng đồng địa phương và khách du lịch
Mô hình vườn dừa du lịch ở Bến Tre
Cây dừa với phát triển du lịch văn hóa huyện Sông Cầu tỉnh Phú Yên
Cây dừa với việc khai thác sản vật địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long phục vụ du lịch
Phát triển du lịch làng nghề ở Bến Tre
Cây dừa trong sự phát triển du lịch bền vững ở Bến Tre
Cây Dừa - Góc nhìn từ ngành du lịch
Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp cải tạo cơ cấu để tăng hiệu quả kinh tế vườn dừa
 
THĂM DÒ Ý KIẾN
Theo bạn, chất lượng nội dung Website này như thế nào ?
Rất phong phú
Khá phong phú
Chưa phong phú
Ý kiến khác
Dành cho Quảng cáo
Cơ sở SX Thạch dừa Minh Tâm
DNTN Hưng Long
Công ty Cổ phần Chế biến Dừa Á Châu
Công Ty TNHH MTV Xuất Nhập Khẩu Huy Thịnh Phát
Thương hiệu mạnh
Cơ sở Dừa Xanh Bến Tre
Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Bến Tre
Thạch dừa Minh Châu
Cty TNHH MTV Chế biến Dừa Lương Quới
Công ty TNHH Vĩnh Tiến
Công ty TNHH chế biến sản phẩm dừa Cửu Long
Công ty Cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre
Kẹo dừa Thanhh Long
DNTN Trương Phú Vinh
Công ty Lê An
Công ty Cổ phần Mỹ phẩm dừa Phú Long
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 25.722.847
Online: 27
Sản phẩm doanh nghiệp
 
Trang chủ | Dịch vụ | Liên hệ - Góp ý
Về đầu trang
 
thiet ke web thiet ke web hcm thiet ke web vung tau thiet ke web gia vang hoa dat hoa dat son nuoc son nuoc noi that binh sua tre em san xuat moc khoa may ao thun